Theo dự thảo Quy hoạch điện VIII, một trong các vướng mắc để phát triển điện gió và điện măt trời là đảm bảo phải xây dựng hệ thống lưới điện đồng bộ và giữ ổn định của hệ thống. Các chuyên gia cho rằng, các dự án kết hợp nguồn điện gió ngoài khơi với sản xuất nhiên liệu khí hydro xanh (Green hydrogen) với quy mô đủ lớn mang đến một cách tiếp cận mới, hướng đến cả trong nước và xuất khẩu, một giải pháp khả thi đang được áp dụng và tăng tốc phát triển tại nhiều quốc gia.

Ông Trần Viết Ngãi – Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam chia sẻ: “Bộ Công Thương cần nghiên cứu ban hành/hoặc chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam ban hành các quy định để phát triển đồng bộ hệ thống truyền tải, phân phối điện và các công cụ đảm bảo sự vận hành ổn định hệ thống điện khi nguồn điện gió, điện mặt trời có tỷ lệ cao; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS), thủy điện tích năng, đồng bộ với phát triển năng lượng tái tạo”.

Còn ông Nguyễn Việt Anh – Phó Chủ tịch Diễn đàn đổi mới sáng tạo và kinh tế Đức – Việt đánh giá: “Khí hydro sẽ là nền móng quan trọng để cung cấp năng lượng ổn định và bền vững cho Việt Nam và là nền tảng quan trọng trong Quy hoạch điện VIII. Tuy nhiên, điều kiện cần thiết ở đây là phải tiếp tục mở rộng, cải thiện cơ sở hạ tầng đang có bằng các chương trình và hợp tác quốc tế”.

Khí hydro xanh được sản xuất bằng cách sử dụng năng lượng tái tạo để cung cấp năng lượng điện phân – tách các phân tử nước thành hydro và oxy, được phát triển mạnh mẽ để thay thế nhiên liệu hóa thạch, phục vụ cho sản xuất, lưu trữ điện, công nghiệp, giao thông vận tải, sản xuất phân bón, hóa chất…

Theo các nhà phân tích của Fitch Solutions, nhu cầu hydro toàn cầu được dự báo sẽ tăng từ khoảng 80 triệu tấn/năm vào năm 2021 lên 100 triệu tấn/năm vào năm 2030. Lĩnh vực hydro xanh có thể sản xuất khoảng 10 triệu tấn/năm vào năm 2030 – tăng từ 0,1% thị phần hydro hiện tại. Danh mục các dự án hydro xanh dự đạt 71 GW vào tháng 2/2021 so với 0 dự án trong năm 2019 – 2020 và kể từ đó đã tăng trong quý 2 lên 121 GW, bao gồm 136 dự án đang trong giai đoạn lập kế hoạch và phát triển. Mức đầu tư dự án trung bình là 4,5 tỷ USD.

Sự tăng trưởng toàn cầu đang được thúc đẩy bởi Tây Âu và châu Á – Thái Bình Dương, với các khu vực này chiếm 82% các dự án hydro xanh nêu trên. Nguyên nhân là các quy định pháp lý về phát thải ngày càng chặt chẽ, sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo với giá điện thấp và các mục tiêu khử carbon “đầy tham vọng”.

Để đạt mục tiêu kinh tế không phát thải khí nhà kính vào giữa thế kỷ này có thể sẽ cần sử dụng khoảng 500 đến 800 triệu tấn hydro xanh mỗi năm, tăng 5 – 7 lần so với hiện nay. Đến năm 2050, khí hydro xanh (và các dẫn xuất của nó) có thể chiếm 15 – 20% nhu cầu năng lượng cuối cùng (theo Ủy ban chuyển dịch năng lượng (ETC).

Có hai yếu tố ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất hydro xanh là chi phí điện đầu vào, chiếm tới 80% (theo Ủy ban về biến đổi khí hậu, 2018) và chi phí lưu trữ, vận chuyển. Việt Nam có tiềm năng điện gió và điện mặt trời mang tầm cỡ thế giới theo các số liệu nêu trong Dự thảo Quy hoạch điện VIII, đặc biệt là điện gió ngoài khơi đến 475 GW. Việt Nam nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế, có nhiều cảng biển. Đây là những yếu tố thuận lợi để thu hút đầu tư nước ngoài phát triển các dự án điện gió ngoài khơi cùng dự án hydro xanh, xuất khẩu cho các thị trường tiềm năng như: Nhật Bản, Hàn Quốc, các nước thuộc EU…

Việc kết hợp các dự án điện gió ngoài khơi với hydro xanh còn giảm bớt gánh nặng đầu tư hệ thống lưới điện truyền tải trong nước và giữ ổn định của hệ thống thông qua việc lưu trữ điện bằng pin hydro xanh, giải quyết được các thách thức đặt ra hiện nay trong Dự thảo Quy hoạch điện VIII, thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo nói riêng và các ngành công nghiệp nói chung theo hướng xanh và bền vững.

Nghị quyết 55-NQ/TW ngày 11 tháng 02 năm 2020 của Bộ Chính trị đã đặt ra nhiệm vụ “Thực hiện nghiên cứu công nghệ, xây dựng một số đề án thử nghiệm sản xuất và khuyến khích sử dụng năng lượng hydro phù hợp với xu thế chung của thế giới”, Dự thảo Quy hoạch điện VIII cần được bổ sung các mục tiêu, lộ trình cho việc phát triển điện gió ngoài khơi với hydro xanh.

Hiện nay, Việt Nam đã có một số nhà đầu tư quan tâm đến phát triển khí hydro tại Việt Nam, trong đó duy nhất có Tập đoàn Enterprize Energy (EE – Anh Quốc) đã đề xuất lên Chính phủ và Bộ Công Thương kết hợp phát triển dự án điện gió ngoài khơi Thăng Long Wind (Bình Thuận) với sản xuất hydro xanh.

Theo ông Ian Hatton – Chủ tịch của Tập đoàn: “Với kết quả khảo sát, đo gió hơn 12 tháng liên tục và địa chất đáy biển ngoài khơi tỉnh Bình Thuận mà Tập đoàn EE đã thu được, việc sử dụng các tua bin gió với công suất lớn để sản xuất điện kết hợp với hydro qua hệ thống điện phân nước biển là rất tiềm năng. Việt Nam hoàn toàn có thể sử dụng năng lượng gió vào mục tiêu này, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu”./.

PV TẠP CHÍ NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM